Tysiące terminów czekają, ale Polacy wciąż omijają badania

Na ekranie telefonu można znaleźć setki tysięcy wolnych terminów badań, a mimo to wielu uprawnionych nadal z nich nie korzysta. W ramach kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” Ministerstwo Zdrowia przypomina, że pierwszy krok często sprowadza się do sprawdzenia dostępnego programu i umówienia wizyty. We wrześniu w całej Polsce zaplanowano ponad 500 wydarzeń poświęconych zdrowiu. W Ostrowie Wielkopolskim i innych miastach mieszkańcy mogą też skorzystać z cyfrowych narzędzi, takich jak mojeIKP i program „Moje Zdrowie”.

• Setki tysięcy terminów, lecz frekwencja nadal pozostaje niska
• Program „Moje Zdrowie” zaczyna się od ankiety w telefonie
• Jesienią do badań dołączy tomografia dla osób z grup ryzyka

Setki tysięcy terminów, lecz frekwencja nadal pozostaje niska

Kampania Ministerstwa Zdrowia ma zachęcać do badań profilaktycznych, zdrowego odżywiania, aktywności fizycznej i szczepień. Szczególny nacisk położono na badania przesiewowe, które pozwalają wcześniej wykrywać choroby i szybciej rozpocząć leczenie.

Dane dotyczące udziału w programach pokazują jednak, że sama dostępność świadczeń nie wystarcza. W ciągu ostatnich dwóch lat z bezpłatnej mammografii skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet. Program obejmuje kobiety od 45. roku życia. Jeszcze mniej osób zgłaszało się na badania w kierunku raka szyjki macicy z wykorzystaniem testu HPV HR – udział wyniósł 15,22 proc.

W sierpniu 2026 roku w aplikacji mojeIKP dostępnych było ponad:

• 384 tys. terminów mammografii,
• 445 tys. terminów testów HPV HR.

Na niskim poziomie pozostaje także udział w programie wczesnego wykrywania raka jelita grubego. W 2025 roku na kolonoskopię zgłosiło się około 15 proc. uprawnionych kobiet i mężczyzn. Dla mieszkańców oznacza to, że przed wyborem konkretnej placówki warto sprawdzić centralną e-rejestrację, ponieważ liczba dostępnych terminów jest znacznie większa niż liczba osób, które faktycznie zapisują się na badania.

Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda przekonuje, że ważną rolę może odegrać także przypominanie o badaniach bliskim.

„Najlepszym prezentem, jaki możemy podarować drugiej osobie, jest troska o jej zdrowie”.

Kampanię będzie można zobaczyć w telewizji, na billboardach, ekranach cyfrowych i w warszawskim metrze. W ośmiu miastach odbędą się dodatkowe akcje promujące profilaktykę, a w całym kraju zaplanowano ponad 500 wydarzeń z udziałem specjalistów.

W kampanię włączono również charakterystyczne obiekty. Na pomarańczowo podświetlono lub podświetlone zostaną między innymi Stadion Śląski w Chorzowie, Spodek w Katowicach, Tarczyński Arena Wrocław i Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Na PGE Narodowym pojawił się napis #Profilaktyka, a na Atlas Arenie w Łodzi zaplanowano emisję materiału graficznego. Do działań dołączają także Arena Gliwice PreZero i Tauron Arena Wrocław.

Symbolem kampanii jest Profisia – maskotka przedstawiana jako ambasadorka profilaktyki i przekazywania wiedzy o zdrowiu.

Program „Moje Zdrowie” zaczyna się od ankiety w telefonie

Jednym z najprostszych sposobów sprawdzenia swojego stanu zdrowia ma być program „Moje Zdrowie”, skierowany do osób od 20. roku życia. Udział rozpoczyna się od wypełnienia ankiety w aplikacji mojeIKP albo na Internetowym Koncie Pacjenta.

Po analizie odpowiedzi przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej wystawia skierowanie na badania laboratoryjne. Wyniki są następnie omawiane z personelem medycznym, a pacjent otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny. W całym procesie nie trzeba zaczynać od osobistej wizyty w przychodni – pierwsze zgłoszenie można wykonać cyfrowo.

Z aplikacji mojeIKP korzysta już ponad 5,5 mln osób. Sekcja „Profilaktyka” należy do najczęściej odwiedzanych części systemu. Można tam znaleźć informacje o dostępnych świadczeniach oraz skorzystać z wybranych terminów centralnej e-rejestracji.

W aplikacji dostępna jest także ankieta „10 dla Zdrowia”. Dotyczy czynników, które zwiększają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, ale można je ograniczać poprzez zmianę stylu życia. Pytania obejmują między innymi:

• ciśnienie tętnicze,
• cholesterol,
• poziom glikemii,
• aktywność fizyczną,
• sposób odżywiania,
• masę ciała,
• palenie tytoniu.

Według danych przywołanych w kampanii choroby sercowo-naczyniowe odpowiadały w 2023 roku za 36,9 proc. wszystkich zgonów. Prof. Piotr Dobrowolski podkreśla, że część przedwczesnych zdarzeń sercowo-naczyniowych można ograniczyć dzięki wcześniejszemu wykrywaniu nieprawidłowości i zmniejszaniu czynników ryzyka.

Jesienią do badań dołączy tomografia dla osób z grup ryzyka

W promocję profilaktyki włączają się Ministerstwo Zdrowia, inne resorty, samorządy, instytucje publiczne, spółki Skarbu Państwa i organizacje medyczne. Porozumienia dotyczące współpracy podpisano lub zaplanowano między innymi z ministerstwami sportu i turystyki, edukacji narodowej, infrastruktury oraz aktywów państwowych.

Wśród partnerów kampanii znalazły się między innymi ORLEN, PGE, ENEA, TAURON, PKO Bank Polski, Poczta Polska, PZU, Polski Holding Nieruchomości, Krajowa Grupa Spożywcza, Polska Grupa Zbrojeniowa, Polski Holding Hotelowy, PKP Polskie Linie Kolejowe, PKP Intercity, Polskie Porty Lotnicze oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Poczta Polska przygotuje także specjalną edycję znaczka poświęconego profilaktyce zdrowotnej. Ambasadorami kampanii zostali Katarzyna Dowbor, Anna Karwan i Tomasz Majewski.

Resort zdrowia zapowiada kolejne rozszerzenie oferty badań. Od 1 października do koszyka świadczeń gwarantowanych Narodowego Funduszu Zdrowia ma trafić ogólnopolski program wczesnego wykrywania raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej. Program będzie przeznaczony dla osób palących papierosy, które mają od 55 do 74 lat.

Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Neurologiczne zwracają uwagę, że wiele czynników ryzyka chorób serca, nowotworów i schorzeń neurologicznych jest wspólnych. Prof. Piotr Rutkowski wskazuje, że nawet 80 proc. nowotworów wiąże się z zewnętrznymi czynnikami ryzyka, w dużej mierze zależnymi od stylu życia. Dlatego sprawdzenie dostępnych programów i zapisanie się na właściwe badanie może być konkretnym początkiem dbania o zdrowie – własne albo osoby, której warto o takim badaniu przypomnieć.

na podstawie: Urząd Miasta.