Czyste Powietrze zmienia zasady. Wyższe dotacje i więcej czasu na remont domu

Dla właścicieli starszych domów nadchodzi pakiet zmian, który może ułatwić przeprowadzenie termomodernizacji i rozliczenie inwestycji. Wśród nowych zasad znalazły się wyższe limity dotacji, dłuższy termin wykorzystania zaliczki oraz dodatkowe wyjątki dla osób, które niedawno nabyły nieruchomość. Mieszkańcy Ostrowa Wielkopolskiego będą musieli zwrócić uwagę także na przyszłe ograniczenia dotyczące ogrzewania elektrycznego. Zmiany zaczną obowiązywać 20 lipca 2026 roku.

• Nowi właściciele domów zyskają dodatkową drogę do dotacji
• Ocieplenie i wymiana okien z wyższymi limitami
• Zaliczka będzie rozliczana przez 180 dni
• Po 2026 roku pompy ciepła pozostaną wyjątkiem
• Program obejmuje setki tysięcy wymienionych źródeł ciepła

Nowi właściciele domów zyskają dodatkową drogę do dotacji

Program Czyste Powietrze nadal opiera się na zasadzie, że wnioskodawca powinien posiadać nieruchomość od co najmniej trzech lat przed złożeniem wniosku. Od 20 lipca pojawią się jednak kolejne wyjątki od tego wymogu.

Z programu będą mogły skorzystać osoby, które nabyły dom przez zasiedzenie. Uprawnienie obejmie również właścicieli lub współwłaścicieli posiadających nieruchomość od minimum roku, jeśli kupili albo otrzymali od rodziców lub dziadków co najmniej 50 proc. udziałów.

To rozwiązanie może mieć znaczenie przede wszystkim dla osób, które przejęły starszy dom rodzinny albo kupiły jego część i chcą rozpocząć prace bez wieloletniego oczekiwania. Przed złożeniem dokumentów trzeba będzie jednak sprawdzić zarówno okres posiadania nieruchomości, jak i sposób nabycia udziałów.

Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, podkreśla, że zmiany są odpowiedzią na sygnały od mieszkańców i gmin.

„Wprowadzamy od 20 lipca zmiany, które ułatwią dostęp do wsparcia”.

Jednocześnie NFOŚiGW zapowiada utrzymanie wymogów, które mają chronić beneficjentów i jakość wykonywanych robót. Nadal potrzebne będą między innymi audyt energetyczny oraz świadectwo charakterystyki energetycznej.

Ocieplenie i wymiana okien z wyższymi limitami

Wzrosną maksymalne jednostkowe kwoty dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne. Podwyżka wyniesie 10 proc. i obejmie ocieplenie ścian oraz innych przegród budowlanych, a także wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych.

W najwyższym poziomie dofinansowania nowe maksymalne kwoty wyniosą:

• do 275 zł za metr kwadratowy ocieplenia ścian,
• do 1320 zł za metr kwadratowy stolarki okiennej,
• do 2750 zł za metr kwadratowy stolarki drzwiowej.

Podobnie zwiększone zostaną limity obowiązujące przy podstawowym i podwyższonym poziomie dofinansowania. NFOŚiGW uzasadnia zmianę wzrostem kosztów robót i materiałów. Przy ustalaniu nowych stawek analizowano dane Głównego Urzędu Statystycznego, oferty rynkowe oraz koszty widoczne w rozliczonych i bieżących wnioskach o płatność.

Wyższy limit nie oznacza automatycznie wypłaty maksymalnej kwoty. Dotacja nadal będzie zależała od poziomu dofinansowania, zakresu zaakceptowanych prac oraz faktycznych kosztów kwalifikowanych. Ostateczne rozliczenie inwestycji trzeba więc będzie oprzeć na dokumentach i zasadach programu, a nie wyłącznie na nowych stawkach za metr kwadratowy.

Zaliczka będzie rozliczana przez 180 dni

Osoby korzystające z prefinansowania dostaną więcej czasu na wykonanie prac objętych zaliczką. Termin zostanie wydłużony ze 120 do 180 dni.

Zmiana obejmie także beneficjentów, którzy mają już podpisane umowy w naborze rozpoczętym 31 marca 2025 roku. W ich przypadku konieczne będzie jednak wprowadzenie zmian do zawartej umowy. Samo wydłużenie terminu nie nastąpi więc automatycznie bez dopełnienia wymaganych formalności.

Ułatwione ma być również potwierdzanie wykonania niektórych prac. Dokumenty dotyczące trwałego odłączenia starego źródła ciepła i dostosowania przewodów kominowych będą mogli wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, lecz także osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Szerszy katalog uprawnionych specjalistów powinien ograniczyć ryzyko opóźnień przy rozliczaniu inwestycji.

Beneficjenci korzystający ze wsparcia operatorów otrzymają ponadto możliwość przygotowania roboczej wersji wniosku w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Doprecyzowane zostaną też zasady dotyczące urządzeń znajdujących się na liście ZUM w dniu wystawienia faktury zaliczkowej.

Po 2026 roku pompy ciepła pozostaną wyjątkiem

Zmiany obejmą również urządzenia grzewcze. Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 2026 roku, program nie będzie już dofinansowywał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła.

Oznacza to, że osoby planujące wymianę źródła ciepła powinny brać pod uwagę nie tylko obecne zasady, lecz także kierunek przyszłego wsparcia. Program ma koncentrować środki na rozwiązaniach o wysokiej efektywności energetycznej i lepszych efektach ekologicznych. Bez zmian pozostaje natomiast brak dotacji na kotły gazowe.

Reforma obowiązująca od 31 marca 2025 roku nadal utrzymuje także:

• obowiązkowy audyt energetyczny,
• świadectwo charakterystyki energetycznej,
• system operatorów,
• limity kosztów kwalifikowanych,
• zasadę „jeden beneficjent – jeden budynek”,
• dotychczasowe poziomy dofinansowania,
• kryteria dochodowe.

Program obejmuje setki tysięcy wymienionych źródeł ciepła

Za przygotowanie zasad, dokumentacji i wytycznych programu odpowiada NFOŚiGW pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej przyjmują oraz rozpatrują wnioski, rozliczają inwestycje i wypłacają pieniądze na terenie swoich województw. Dla mieszkańców Wielkopolski oznacza to kontakt z systemem obsługiwanym przez WFOŚiGW w Poznaniu .

Od uruchomienia programu w 2018 roku zawarto 971 tys. umów o dofinansowanie. Zakończono ponad 645 tys. inwestycji, a łączna kwota wypłat sięgnęła prawie 22 mld zł. Ponad połowę tej sumy wypłacono w ciągu ostatnich dwóch lat.

W odsłonie programu działającej od 31 marca 2025 roku przyjęto 70 tys. wniosków. Podpisano 53 tys. umów opiewających na 3,3 mld zł. Obecny budżet programu wynosi 10 mld zł i jest finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego.

Program działa także przy udziale samorządów. W gminach funkcjonuje ponad 2 tys. punktów konsultacyjno-informacyjnych oraz ponad 1,4 tys. gmin pełniących funkcję operatorów. Około 44 proc. nowych wniosków składanych jest z ich udziałem. W Ostrowie Wielkopolskim przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić, gdzie można uzyskać pomoc przy dokumentach i jaki zakres obsługi zapewnia właściwy punkt konsultacyjny.

Do tej pory dzięki programowi wymieniono ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła, określanych jako kopciuchy. NFOŚiGW zapowiada dalszy rozwój programu oraz prace nad kolejnymi rozwiązaniami, w tym bonem na audyt energetyczny. Ten pomysł ma zostać jeszcze szczegółowo skonsultowany z samorządami.

na podstawie: Urząd Miasta w Ostrowie Wielkopolskim.